आलुको वृद्धि विकास चरण
१. सुषुप्त अवस्था (Dormant stage)
खेतबारीबाट आलु खनेपछि आलुको दाना सुषुष्त अवस्थामा रहेको हुन्छ, साधारणतया यस्तो चरण जात अनुसार ४ देखि १२ हप्तासम्म रहन्छ ।
२. शिर्ष टुसाको अवस्था (Apical dominance)
सुषुप्त अवस्थामुक्त भएपछि सर्वप्रथम आलुदानाको टुप्पातर्फ एउटा मात्र टुसा निस्कन्छ र अन्य आंखाहरू सुषुप्त अवस्थामै रहन्छन । यदि यस्तो अवस्थामा आलु रोप्यो भने दानाबाट एउटा मात्र मुख्य हांगा आउछ र अरु आंखा जस्ताको त्यस्तै पनि रहन्छन वा अन्य आंखाहरूबाट ढीलोगरि टुसा निस्कन सक्छन । यस्तो अवस्थामा रोप्दा मुख्य हांगाहरू एकनासको हुदैन । शिर्ष टुसायको अवस्थामा साधारणतया आलु रोप्न उपयुक्त मानिदैन । पहाडी भागहरू जहां घरमै वा रष्टिक भण्डारगृहमा आलु राखिन्छ त्यस्तो अवस्थामा शिर्ष टुसा आउने गर्दछ । तराई, भित्रीमधेष, तल्लो पहाडी क्षेत्रहरू जहां शीतभण्डारमा आलु राखिन्छ, त्यस्तो अवस्थामा ८-९ महिनामा भण्डारण गर्दा शिर्ष टुसाउने चरण पार गरिसकेको हुदां शितगृहबाट आलु झिकेर टुसाउन राख्दा सवै आंखाहरूबाट टुसाउन सुरु गर्दछ ।
३. जागृत अवस्था (Multiple sprouting)
शिर्ष टुसाउने चरण पार गरिसकेपछि यो चरण सुरु हुन्छ। सर्वप्रथम आंखाहरूबाट सेतो टुसाउन थालेको देखिन्छ यस्तो अवस्थामा उज्यालो तर सोझै घाम नपर्ने र वायुसंचार राम्रो भएको कोठामा फैलायर राख्नु पर्दछ। यसरी टुसाउदा टुसाहरू छोटा, दर्ता र जातअनुसार रंगिन हुन्छन, यही अवस्थामा आलु रोप्नु पर्दछ। यदि अंध्यारो कोठामा राख्यौ भने टुसाहरू छिटो बढ्ने तर सेता, मसिना र कमजोर हुन्छन, यस्ता आलुदाना रोप्न उपयुक्त हुदैन ।
४. वृद्ध वा जिर्ण अवस्था (Senility)
सवै आंखाहरूबाट टुसा निस्किसकेपछि यदि आलुदाना रोपिएन भने टुसाहरू निरन्तररूपमा बढ्दै जान्छन र दानाहरू चाउरीन सुरु हुन्छ। टुसाहरू बढ्दै जाने र पछि टुसामै स-साना दानाहरू लाग्ने, जराहरू देखिने हुन्छ ।फलस्वरूप दाना शारीरिक रूपमा बृद्ध र जिर्ण अवस्थामा पुग्छन। यस्ता जीर्ण भएका बीउ आलु रोप्दा आलुको उत्पादन धेरै कम हुन्छ ।
