आलुको उत्पत्ति र विस्तार

संस्कृतको बटाटाले आलु जस्तै कन्दमुललाई जनाउँछ, यही शब्दबाट स्पेनी भाषाको पटाटा बनेको विश्वास गरिन्छ । जव स्पेनी नाभिकहरूले दक्षिण अमेरिकामा आलु देखे त्यसलाई पटाटा भन्न लागे र त्यसैबाट अङ्ग्रेजीको Potato बनेको हो। आलुको वैज्ञानिक नाम सोलोनम ट्युवरोसम हो, हल्याण्डमा Aardappel चिनमा अर्थ विन (Tudou) तथा फ्रेन्चमा Pomme de teree अर्थात जमिनमुनी फल्ने स्याउको सज्ञां दिने गरिएको पाइन्छ। आलु अफ्रिका देखि एसिया अनी युरोपदेखि अमेरिकासम्म आलु उत्पादन नहुने क्षेत्र नै बाँकी छैन। आलुको उत्पत्ति दुइहजार वर्ष पहिला दक्षिण अमेरिकाको पेरुमा भएको वैज्ञानिकहरू बताउँछन। १७ औं शताब्दीमा स्पेनका नाभिकहरूले पेरु जितेपछि आलुलाई स्पेनमा ल्याएको देखिन्छ सन् १५८० मा कोलम्बसले स्पेनबाट यूरोप लगिएको पाइन्छ । आलु सत्रौँ शताब्दीको सुरुतिर युरोपबाट भारत प्रवेश भएको अनुमान गर्न सकिन्छ र अठारौं शताव्दीमा देहरादुन, आसाम क्षेत्रका पहाडि इलाकाहरूमा आलु खेती गर्ने गरेको इतिहास भेटिन्छ । नेपालमा भने आलुखेतीको आधिकारिक इतिहास कर्नेल कर्कप्याट्रिकको The Kingdom of Nepal भन्ने पुस्तकमा सन् १७९३ तिर बाटै आलु खेती गर्ने गरेको भनेर लेखिएको छ । नेपालका ७७ जिल्लामै आलु खेति समुन्द्र सतहदेखि ४७०० मिटरको उचईसम्ममा गर्ने गरको पाइन्छ ।