बीउ टुसाउने काम

रोप्नु भन्दा ३ देखि ६ हप्तासम्म न्यानो (१५-२०° से. तापक्रम भएको) हावा लाग्ने कोठा वा बरण्डा वा छानामुनि एक दुई तहसम्म फिंजाएर राख्नु पर्दछ । यसरी राख्दा उज्यालो ठाउंमा राख्नु पर्दछ, तर सिधै घाममा पर्ने गरी राख्नु हुँदैन। अंध्यारोमा राखेको बीउ आलुबाट सेता, कमजोर टुसाहरू निस्कन्छन् । बीउ राखेको ठाउं ज्यादा गरम र सापेक्षिक आद्रता धेरै कम भएमा भिजाएको बोराहरू एक छेउमा झुण्ड्याइदिनु राम्रो हुन्छ । धेरै जाडो ठाउँमा आलुको दानाहरूलाई राति तुषारोबाट बचाउनु पर्दछ। यदि आलुको दानाको टुप्पामा एउटा मात्र टुसाआएको छ भने त्यो भांचिदिनाले अरू टुसाहरू आउँछन्। एउटा आलुको दानामा ३-५ वटा टुसाहरू हुनु राम्रो हुन्छ। धेरै टुसाहरूमा भएमा धेरै डांठहरू बन्दछन् र धेरै आलु फल्दछ ।

क. बीउ आलुको छनौट
राम्रो उत्पादन लिनका लागि स्वस्थ बीउको अत्यन्त महत्वपूर्ण भूमिका रहेको हुन्छ । खायन आलु खेतीको लागि बीउ आलुको छनौट गर्दा बिभिन्न कुराहरूमा ध्यान पु-याउनु पर्दछ, जस्तै- उपयुक्त जातको छनौट, बजारको माग, बजारमा बीउको उपलब्धता र त्यसको मूल्य तथा स्थानीय हावापानीसंगको अनुकूलतामा बढी ध्यान पुर्याउनु पर्दछ। बीउ आलु सकेसम्म भरपर्दो ठाउँ र श्रोतबाट खरीद गर्नु पर्दछ। जातीय मिश्रण भएको, रोग व्याधिग्रस्त र कमसल बीउ पर्न गएमा त्यसबाट धेरै पुस्तासम्म माटो र बीउको माध्यमबाट उत्पादनमा प्रतिकूल असर पार्न सक्छ ।

ख. बीउ आलु टुसाउने काम
-रोप्नु भन्दा ३ देखि ६ हप्तासम्म न्यानो (१५ २०० से. तापक्रम भएको) हावा लाग्ने कोठा वा बरण्डा वा छानामुनि एक दुई तहसम्म फिजाएर राख्नु पर्दछ। यसरी राख्दा उज्यालो ठाउँमा राख्नु पर्दछ, तर सिधै घाममा पर्ने गरी राख्नु हुदैन। अध्यारोमा राखेको बीउ आलुबाट सेता, कमजोर टुसाहरू निस्कन्छन्। बीउ राखेको ठाउं ज्यादा गरम र सापेक्षिक आद्रता धेरै कम भएमा भिजाएको बोराहरू एक छेउमा झुण्ड्याइदिनु राम्रो हुन्छ। धेरै जाडो ठाउँमा आलुको दानाहरूलाई राति तुषारोबाट बचाउनु पर्दछ । यदि आलुको दानाको टुप्पामा एउटा मात्र टुसा आएको छ भने त्यो भाँचिदिनाले अरू टुसाहरू आउछन् । एउटा आलुको दानामा ३-५ वटा टुसाहरू हुनु राम्रो हुन्छ। धेरै टुसाहरूमा भएमा धेरै डाँठहरू बन्दछन् र धेरै आलु फल्दछ ।

ग. बीउको स्याहार सम्भार
बीउको लागि प्रयोग गरिने आलु शीत भण्डारबाट रोप्नुभन्दा २०-३० दिन अगाडि निकाल्नु पर्दछ । बाहिरी तापक्रमसँग बीउको तापक्रममा सामान्जस्य ल्याउन बोरा खोली बीउ आलु छायाँमा फिजाई सडेगलेको आलु हटाउनु पर्दछ। फिजाउँदा आलुमा पसिना निस्कन्छ त्यसकारण आलु राम्ररी ओभानो भइसकेपछि मात्र बोरामा भरेर टाढा पठाउने वा लैजाने काम गर्नु पर्दछ । तर बीउ आलुको रोप्ने स्थान शीत भण्डारण नजिकै भएमा शीत भण्डारबाट सोझै लगी उपरोक्त कार्य घरैमा पनि गर्न सकिन्छ ।