परिचय तथा महत्व

तरकारीहरूमा मुला एक निकै प्रचलित जरे तरकारीबाली हो । मुलालाई खेतबारीमा रोपेर एकल खेती वा अरु बालीसंगै मिसाएर वा अरुबालीको छेउछाउमा लगाउने चलन नेपालमा छ। मुला मध्य वा पश्चिम चीन या भारतबाट उत्पत्ति भएको मानिन्छ। यो क्षेत्रमा यसको प्रयोग प्राचीनकालदेखि भएको पाइन्छ । जङ्गली मुलाहरू भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा पनि पाइन्छ । मुलाको प्रयोग काँचै वा अन्य तरकारीसित मिसाई पकाएर वा अचार बनाई वा सिन्की बनाएर गरिन्छ। पछि सुकाएको मुलाको चाना प्रयोग गरिने चलन पनि छ । यसको रसले पाचन प्रक्रियामा मद्दत पुऱ्याउँछ । मुलामा भिटामिन ‘सी’ प्रशस्त पाइन्छ र मुलाको टाउकोमा तल्लो भागमा भन्दा सात गुना बढी भिटामिन ‘सी’ पाइन्छ । त्यस्तै क्याल्सियम ६ गुना बढी, फस्फोरस ३ गुना बढी, भिटामिन ‘ए’ तीस गुना बढी पाइन्छ । मुलामा पानीको मात्रा ९० प्रतिशत र प्रायः सबै पौष्टिक तत्वहरू पाइन्छ । नेपालमा सेता र राता दुवै प्रकारका मुला पाइन्छन् । कार्बोहाईड्रेट र खनिज तत्व सेतो मुलामा भन्दा रातो मुलामा बढी पाइन्छ ।