अंग्रेजी नाम - Indian Gooseberry
वैज्ञानीक नाम - Emblica Officinalis
परिवार - Euphorbiaceae
अमला मध्यम पतझड प्रजातीको करिब १३–२० मीटर सम्म अग्लो हुन सक्ने, खुल्ला र पारिलो ठाँउमा हुर्कने रुख हो । यस विरुवाको मसीना साना साना १ देखि २ से.मि. लामापातहरु डाठको दुवैतिर लहरै मिलेर रहेका हुन्छन् । यसका पातहरु कार्तिक–मसिंर महिना बाट झर्न सुरु गरि फागुन सम्म पुरैबोटका पातहरु झरी सक्दछन् र पालुवा आउन सुरु हुन थाल्दछ । फुलहरु साना केहि पहेला रबका वास्नादार, एक्लै वा पातको हाँगाको फेदमा झुप्पा भएर रहेका हुन्छन् । फलहरु गोलो आकारका सामान्यतया २ से.मी. व्यासका हुन्छन् तर हाल नयाँ केहीजातहरु ठुलो साइजको दाना भएका पनि छन् । पाकेको फल हल्का पहेलो रबको चम्किलो देखिन्छन् । एउटा फलमा ४–६ वटा सम्म साना वीउ हुन्छन् । फलको स्वाद अमीलो तथा अमीलो हल्का तितो र टरोपना मिश्रित हुन्छ ।
उदगम
यसको उदगम स्थान अर्थात जन्मभुमी ट्रपीकल एसिया मानिन्छ ।
फैलावट र वासस्थान
नेपालको पुर्व मेची देखि पश्चिम महाकाली सम्म १०० देखि १५०० मीटर सम्मको उचाइ भएको तराई, भित्रि मधेस र पहाडी क्षेत्रको राम्रो घाम लाग्ने पारिलो ठाँउमा यसको खेती हुनुको साथै प्राकृतिक जंगलमा प्रसस्त रुपमा पाइन्छ ।
प्रयोग
- फललाई ताजा रुपमा खाइन्छ ।
- फलबाट अचार तथा चट्नी बनाइन्छ ।
- फलको मुरव्वा बनाइन्छ ।
- फल बाट इम्वलिक सौस, क्यान्डी ड्राइचिप्स, धुलो, चक्की, जेली आदी बनाइन्छ ।
- फलबाट कपालमा लगाउने तेल, वीउ, जरा, फलबाट विभिन्न औषधी तयार गरि प्रयोग गरिन्छ ।