स्थानिय नाम : मार्से/वेथे
अङग्रेजी नाम : Grain amaranthus
वैज्ञानिक नाम : Amaranthus cordatus
यो मध्य तथा उच्च पहाडी भेगमा खेती गरिने बाली हो । नेपालका विभिन्न स्थानमा यसलाई लट्टे/मार्से/रामदाना/वेथे भनेर पनि चिनिन्छ । हरियो साग तथा फल दुवैको उपयोग गर्न सकिन्छ । फलमा १२ देखि १६ प्रतिशत सम्म प्रोटिन पाईन्छ । बढी मात्रामाा कलिलो लट्टेको सागलाई पकाएर खाने चलन छ साथै राईतो बनाएर पनि खाने गरिन्छ । यो निकै पोषिलो पनि हुन्छ। प्रसस्त आईरन पाईने हुनाले महिलाहरुको लागि बढी उपयोगी मानिन्छ । यसको फल भुटेर खाजाको रुपमा, खानाको रुपमा र गहुँको पिठो सँग मिसायर रोटी खाने चलन पनि छ । दाना मसिनो भएपनि भुट्दा निकै फुर्र उठने भएकोले चिनि वा मह सँग मिसायर लड्डु बनाएर खाने चलन निकै नै छ र सवैले यसको लड्डु अति नै मन पराउने गर्छन । चिनि एवं मुटु रोगहरुका लागि पनि यसको भोजन उपयोगी मानिन्छ । यसमा क्याल्सीयम, आईरन, म्याग्नेसियम, फस्फोरस, पोटासीयम, म्यागनिज र भिटामीन वि को मात्रा पाईन्छ । यसको प्रयोगले मानसिक तनाव कम गर्न सहयोग पुग्दछ । यसमा क्यान्सर निको पार्ने गुण पनि हुन्छ । यसका ८०० भन्दा बढी प्रजाति उपलव्ध छन् । यसले अन्य वालीको तुलनामा वढी सुख्खा सहन सक्दछ । यसको फललाई नक्कली अन्न पनि भनिन्छ । नेपालका पहाडी जिल्लाहरुमा यसको मिश्रीत खेती गर्ने चलन रहेको छ । पहाडीक्षेत्रमा अति वा अनावृष्टि भई खाद्यान्न उत्पादन कम भएका वर्षहरुमा यो अनिकाल टार्ने मुख्य वालीकारुपमा स्थापित भएको छ । कम मेहनत तथा लगानीमा उत्पादन हुने हुनाले यो गरिवहरुको सहारा पनि हो । रातो र सेतो गरि रंगका आधारमा दुई प्रकारका लट्टे पाइन्छन । लुँडे र झूडे रातो लट्टे हुन् । त्यसै गरि सेतो लट्टे का जातहरु थागे र मलमार्से हुन् । लट्टेलाई मकैसंग मिसाएर मिश्रित खेती पनि गरिन्छ ।
